Một buổi sáng tháng Ba, Marcus — tên nhân vật đã được thay đổi — thức dậy và nhìn xuống đôi giày của mình. Đế giày dính đầy bùn đỏ. Chiếc áo khoác ông mặc đi ngủ tối hôm trước giờ vắt trên ghế, nhàu nát như vừa trải qua một đêm dài. Điện thoại ông nằm trên bệ cửa sổ, không phải trên đầu giường như mọi khi. Và đồng hồ ô tô trong garage ghi lại 47 km đã đi — trong khi ông chắc chắn mình đã không ra khỏi nhà.
Khởi Đầu Của Nỗi Sợ
Marcus, 51 tuổi, kỹ sư xây dựng tại Chicago, là người mà mọi người xung quanh mô tả là “cực kỳ lý trí”. Ông không tin vào điều huyền bí, không mắc chứng lo âu, không có tiền sử bệnh tâm thần. Cuộc hôn nhân 22 năm của ông ổn định. Sự nghiệp vững chắc. Cuộc sống không có gì đáng phàn nàn.
Cho đến khi những buổi sáng kỳ lạ bắt đầu.
Lần đầu tiên, ông chỉ nghĩ mình đã ngủ mơ và không nhớ. Lần thứ hai, ông lo mình bị căng thẳng quá mức. Lần thứ ba — khi tỉnh dậy thấy mình ngồi trong xe đang đậu ở một khu công nghiệp cách nhà 23 km, chìa khóa vẫn trong tay, động cơ đã nguội — ông biết đây không còn là chuyện mơ hồ nữa.
Ông không nói với vợ. Không nói với bác sĩ. Không nói với ai. Vì làm sao giải thích được? Tôi nghĩ mình lái xe trong khi ngủ nhưng tôi không chắc vì tôi không nhớ gì cả. Câu nói đó, ngay cả trong đầu ông, nghe đã đủ điên rồi.
Thay vào đó, ông mở danh bạ và gọi cho một thám tử tư.
Cuộc Gặp Gỡ Tại Văn Phòng
Daniel Reeves — thám tử tư với 18 năm kinh nghiệm, chuyên về điều tra doanh nghiệp và các vụ bảo hiểm — về sau kể lại rằng khi Marcus bước vào văn phòng, ông ta trông như người vừa trải qua một cuộc thẩm vấn dài.
“Ông ấy đặt phong bì tiền lên bàn trước khi ngồi xuống,” Reeves kể. “Rồi ông ấy nói: Tôi muốn anh theo dõi tôi. Ban đêm. Tôi cần biết mình đang làm gì khi ngủ.“
Reeves đã từng nhận nhiều yêu cầu kỳ lạ — theo dõi nhân viên đáng ngờ, xác minh tài sản ly hôn, truy tìm người thất lạc — nhưng đây là lần đầu tiên thân chủ muốn được theo dõi chính mình. Ông ta dành gần một tiếng để nghe Marcus kể lại tất cả: những buổi sáng với quần áo bẩn, những km bí ẩn trên đồng hồ xe, lần tỉnh dậy trong bãi đỗ xe bên ngoài một siêu thị đóng cửa, và một lần — điều khiến cả hai người đều im lặng một lúc — ông thấy vết xước mới trên cản trước xe mà ông không thể giải thích.
“Điều tôi sợ nhất,” Marcus nói, “không phải là tôi đang làm gì. Mà là tôi có thể làm hại ai đó.”
Ba Tuần Theo Dõi
Hợp đồng được ký. Reeves bố trí theo dõi Marcus từ 10 giờ tối đến 6 giờ sáng, sáu ngày một tuần, trong ba tuần. Để tránh Marcus tự điều chỉnh hành vi vì biết mình đang bị quan sát, họ thỏa thuận rằng Reeves sẽ không liên lạc trong suốt quá trình — chỉ báo cáo vào cuối tuần thứ ba.
Camera ngoài trời được lắp tại garage và cổng nhà, được ngụy trang khéo léo. Reeves đậu xe cách nhà Marcus khoảng 80 mét, đủ xa để không bị phát hiện, đủ gần để quan sát. Ông dùng ống kính tầm xa và thiết bị ghi âm. Mỗi đêm là một bài kiểm tra kiên nhẫn.
Tuần đầu: Không có gì bất thường. Marcus tắt đèn lúc 11 giờ, nhà im lặng đến tận sáng. Reeves ghi chép tỉ mỉ nhưng trống rỗng.
Tuần thứ hai, đêm thứ tư: Lúc 2 giờ 17 phút sáng, đèn garage bật sáng. Reeves ngồi thẳng người. Cửa garage mở ra. Marcus — mặc bộ đồ ngủ, chân đất — bước ra, mở cửa xe, ngồi vào trong. Động cơ nổ.
Reeves khởi động xe và bắt đầu bám theo, tim đập mạnh.
Chiếc xe của Marcus di chuyển chậm, đều, hoàn toàn tuân thủ tín hiệu giao thông. Không vượt đèn đỏ. Không lạng lách. Tốc độ ổn định dưới 50 km/h trong khu dân cư. Nếu không biết trước, Reeves gần như không thể phân biệt đây là người đang ngủ hay đang thức.
Xe đi khoảng 18 km, dừng lại tại một bãi đỗ xe gần hồ nhỏ ở ngoại ô. Marcus tắt máy. Ngồi im. Sau 23 phút, ông bắt đầu lái xe về nhà theo đúng lộ trình cũ. Reeves đi theo đến khi đèn garage tắt, rồi ngồi một mình trong bóng tối và viết vào sổ tay: Thân chủ không có ý thức. Không nguy hiểm tức thì. Nhưng lái xe 36 km trong trạng thái ngủ.
Điều tương tự lặp lại thêm ba lần trong các tuần tiếp theo, mỗi lần một lộ trình khác nhau nhưng luôn kết thúc tại một điểm dừng yên tĩnh — bãi đỗ xe, công viên vắng, hoặc bên cạnh một tòa nhà cũ. Một lần, Marcus xuống xe, đi bộ vài trăm mét đến một ghế đá công viên, ngồi xuống trong 40 phút, rồi quay lại xe và lái về.
Giải Mã Hành Trình
Reeves không phải bác sĩ, nhưng ông đủ kinh nghiệm để nhận ra mình cần tư vấn y tế trước khi đưa ra báo cáo. Ông liên hệ với một chuyên gia thần kinh học quen biết và mô tả lại những gì đã quan sát.
Chẩn đoán sơ bộ: Sexsomnia và Parasomnia vận động phức tạp — các rối loạn ngủ thuộc nhóm Non-REM, trong đó người bệnh thực hiện những hành động phức tạp, đôi khi cực kỳ nguy hiểm, mà không có bất kỳ ký ức nào sau khi tỉnh dậy. Lái xe trong khi ngủ — hay sleep driving — là dạng hiếm gặp nhất và nguy hiểm nhất của nhóm rối loạn này.
Điều khiến sleep driving đặc biệt đáng sợ là người mắc phải có thể thực hiện các thao tác quen thuộc một cách hoàn toàn tự động: khởi động xe, điều chỉnh gương chiếu hậu, dừng đèn đỏ, nhường đường — tất cả đều chính xác — trong khi vỏ não trước trán, phần chịu trách nhiệm cho ý thức và phán đoán, gần như không hoạt động. Đây là lý do tại sao Marcus không bao giờ gặp tai nạn: não ông thực hiện những gì đã được luyện tập hàng nghìn lần. Nhưng phản xạ đó chỉ hoạt động tốt trong điều kiện quen thuộc — một tình huống bất ngờ trên đường có thể dẫn đến thảm họa.
Các nghiên cứu y học ghi nhận rằng sleep driving thường liên quan đến một trong ba nguyên nhân chính: tác dụng phụ của thuốc ngủ (đặc biệt là nhóm Benzodiazepine và Zolpidem), kết hợp rượu với thuốc ngủ, hoặc rối loạn giấc ngủ nguyên phát. Marcus không uống thuốc ngủ và không uống rượu — ông thuộc nhóm thứ ba, hiếm gặp nhất.
Cuộc Gặp Cuối Và Báo Cáo
Khi Reeves đặt tập tài liệu dày trước mặt Marcus — ảnh chụp, video, nhật ký theo dõi theo từng đêm — người đàn ông ngồi im lặng rất lâu.
“Ông ấy không nói gì trong gần mười phút,” Reeves kể. “Rồi ông ấy hỏi: Tôi có làm hại ai không? Tôi nói không. Ông ấy thở phào. Rồi ông ấy khóc.”
Đây không phải kiểu khóc vì nhẹ nhõm đơn thuần. Đó là tiếng khóc của một người đã sống trong nỗi sợ một mình quá lâu — sợ mình điên, sợ mình nguy hiểm, sợ nói ra sẽ không ai tin.
Reeves không chỉ đưa báo cáo. Ông đã liên hệ trước với một phòng khám rối loạn giấc ngủ và thu xếp cuộc hẹn cho Marcus ngay tuần sau. Tập tài liệu theo dõi của ông trở thành cơ sở dữ liệu lâm sàng giúp các bác sĩ chẩn đoán chính xác và lên phác đồ điều trị gồm liệu pháp nhận thức hành vi kết hợp điều chỉnh môi trường ngủ.
Marcus được gắn cảm biến chuyển động ở phòng ngủ. Chìa khóa xe được cất trong hộp khóa số đặt ngoài tầm tay. Ông bắt đầu trị liệu tâm lý và theo dõi giấc ngủ bằng thiết bị y tế tại nhà.
Sáu tháng sau, những buổi sáng bí ẩn chấm dứt hoàn toàn.
Điều Reeves Nói Về Vụ Này
Trong một cuộc phỏng vấn sau đó, Reeves được hỏi điều gì khiến vụ việc này đáng nhớ nhất trong sự nghiệp. Ông suy nghĩ một lúc rồi trả lời:
“Hầu hết thân chủ thuê tôi vì họ nghi ngờ người khác. Marcus thuê tôi vì ông ấy không dám nghi ngờ chính mình — ông ấy cần bằng chứng từ bên ngoài để tin vào điều mà cơ thể ông đã biết từ lâu. Đó là dạng dũng cảm mà tôi chưa từng thấy ở ai khác.”
Và khi được hỏi điều ông học được từ vụ này, Reeves trả lời ngắn gọn: “Đôi khi bí ẩn lớn nhất không nằm ở ngoài kia. Nó nằm ngay bên trong chúng ta — và chúng ta sợ khám phá ra nó hơn bất cứ điều gì.”
Ghi chú: Tên nhân vật và một số chi tiết địa lý đã được thay đổi. Hiện tượng lái xe trong khi ngủ (sleep driving) là có thật về mặt y học và đã được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu lâm sàng. Nếu bạn hoặc người thân có các biểu hiện tương tự, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc phòng khám rối loạn giấc ngủ.
